айтыс

  • 101жер — Же р ауд а р ы л у ш ы . Ж е р аударылған адам. Сізден Жылқайдаров Рысқұлды ж е р а у д а р ы л у ш ы арестанттар тобына жатқызып, оның түр түсі жөнінде мәліметтер алуыңызды сұрайды (Ш. Мұртазаев, Қызыл жебе, 207). Жер бесік. ф и л о с. Адамның… …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 102жуан — бақай. Бақайы жуан (ат). Қартаң ж у а н б а қ а й жирен ат пен жайдақ шананы ол оны мұны жұмыс үшін жегеді (Б. Соқпақбаев, Таңд., 174). Жуан қара. Ірі мал: жылқы, түйе, сиыр. Бәтенге жиыны 50 ж у а н қ а р а жөнелтілді (М. Әуезов, Қараш., 79).… …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 103көңілшай — зат. этногр. Жақыны қайтыс болған адамдарды арнайы үйге шақырып, тамақ беру салты. К ө ң і л ш а й ғ а қаралы отбасының мүшелері мен оның жақын ағайындары шақырылады (Қаз. этнография., 3, 204) …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 104көрші — зат. сөйл. «Көрші көрші» деп аталатын ұлттық ойынның ауызекі сөйлеу тілінде қолданылуы. Кешке тағы да айтыс және ән салу, күй тарту, жұмбақ, жаңылтпаш айту, балтамтап, хан, к ө р ш і, мыршым т.б. көптеген ойындарды ойнап, түнді еңсеріп барып… …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 105қабірстан — зат. Қайтыс болған адамдардың жатқан жері, қабірлері (пантеон). Барлық халықтар қ а б і р с т а н д ы қадірлеп, оны таза ұстап, айналасын көркейтіп отырады (Қаз. әдеб., 25.08.1989, 14). «Тәуелсіз Қазақстан үшін қан төккен ерлердің қ а б і р с т а …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 106қабірші — зат. 1. Қабір қазушы, қабір қазумен айналысатын адам. 2. Қайтыс болған адамды бейіт басына апарып, жерлеуші; қабірге салушы. Бейіт басына әйелдер бармайды, олар ауылда қ а б і р ш і л е р д і тосады (Х.Арғынбаев, Қаз. халқы., 111). Құныс… …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 107қайымдық — сын. Қайым өлеңіне тән, қайымдасқан (айтыс). Мысалы, алғашқы топтасқан хор өлеңдерде, ортадағы қ а й ы м д ы қ айтыста «жеңу жеңілу» деген ұғым болмаған (Қаз. әдеб., 03.09.1976, 3) …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 108қарасы — зат. сөйл. Қайтыс болған адамға бағышталған мәзір. Ертесінде досын арулап жерлеп, екі атты қ а р а с ы н а сойды (М.Мәжитов, Құныскерей, 17) …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 109қатымгер — зат. Қайтыс болған адамға бағыштап қатым құранын оқитын адам (молда) …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 110қызылкеңірдектік — зат. Айтысқыштық, дауласқыштық. Ферманы әртүрлі тәсілмен басқаруға болады. Сыпайылық, қ ы з ы л к е ң і р д е к т і к, ділмарлық, бопсалық, уәдегөйлік – мінез құлыққа тәуелді (Қаз. әдеб., 06. 11. 1974, 4) …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 111майыр — зат. сөйл. Майор. Әйгілі айтыс Бәйетұлы Құдайберген м а й ы р д ы ң үйінде болады (Қаз. әдеб., 31.08.1984, 10) …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 112мисақ — … «Сусылдап судан ұшқан сұқсыр, м и с а қ, Су қылып қанатымды кетпе тастап» (Айтыс, 1940, 198) …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 113мынақып — зат. көне. Біреудің қайтыс болғандығы туралы хабар беретін газет материалы; қазанама. 1889 жылы ұлы ағартушы, демократ Ыбырай Алтынсарин дүние салғанда газет ауыр қазаға күйіне отырып, м ы н а қ ы п (некролог) жариялады (Қаз. әдеб., 12.08.1988).… …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 114обыр — зат. мед. Қатерлі ісік ауруы; рак. Расында да қазіргі кезде о б ы р д а н қайтыс болғандардың саны жүрек тамыр ауруларынан кейін екінші орында тұр. О б ы р көбінесе егде жастағы адамдарда кездеседі (Ана тілі, 28.02.2013) …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 115патанатом — зат. мед. Патанатомия маманы. П а т а н а т о м хирургінің міндеті – өлікті сою, оның неден, қандай аурудан қайтыс болғанын анықтау (І.Есенберлин, Шығ. жин., 1, 241) …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 116патанатомия — зат. мед. Өлген адамды сойып тексеретін ғылым. Қайтыс болған адамның үй іші оның бейнесін ескерткіш етіп алып қалғысы келсе, өлген жанды сойып тексеретін п а т а н а т о м и я ассистенті Әбілқас арқылы мені шақыртады (І.Есенберлин, Шығ. жин., 1,… …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 117підия — беру. д і н и. Қайтыс болған адамның күнәсі болса ақталсын деген ниетпен молдаға немесе жетімжесірге, жоқ жітікке берілетін құдайы мал, ақша, бидай. П і д и я б е р у адамдарды адамгершілікке, мейірімділікке, қайырымдылыққа, жомарттыққа баулиды… …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 118сөз — додагері. поэт. Айтыс ақыны. Алматы облысының аудандарынан жиырмаға тарта с ө з д о д а г е р л е р і жыр жәрмеңкесіне жиналды (Лен. жас., 28.10. 1977, 4). Сөз қашырды. жерг. Сөз қылды, өсектеді. Бұрын Мүбәрәктің қасында жүргенде жалпы сарынға… …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 119сөре — зат. көне. Сөре деп жаугершілік заманда өлген адамдарды мекеніне апарып жерлегенше қалдыра тұратын, жарым үй – жарым жаппаны айтады (Ғ.Мүсірепов, Ұлпан, 68). Сөрелеп қою. Алыста қайтыс болған жағдайда туған жерге жерлеу үшін сөреде сақтап,… …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 120сұлы — … 2. Сұлы дақылының дәні. Шаналарда тиеулі қап қап бидай, с ұ л ы, арпа, ұн, жәшік жәшік май (С.Сейфуллин, Тар жол тайғ., 357). Аттары түнімен балауса жоңышқаға бөгіп тұрды да, ертемен суарылып, бір бір табақ с ұ л ы д а н соғып алған ды… …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі